امروز پنج شنبه  29 مهر 1400
تعداد بازدید : 110 - تاریخ خبر : 1400/06/27 - 12:35
میثم سفیدخوش در برنامه زاویه؛
بدون رابطه سالم فلسفه و علوم هر گونه خوشبختی برای جامعه ناممکن است

دهمین قسمت از فصل شانزدهم برنامه زاویه، چهارشنبه ۲۴ شهریور ساعت ۲۲ با اجرای عطاالله بیگدلی روی آنتن شبکه چهار سیما رفت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سیما، در این قسمت حجت الاسلام علیرضا قائمی نیا عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و میثم سفیدخوش عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی درباره 《معضل رابطه فلسفه و علوم انسانی》 گفتگو کردند.
 در ابتدای برنامه علیرضا قائمی نیا گفت: فلسفه اگر چه در ظاهر حائز نحوه ای وحدت است اما در باطن خود تعدد دارد. ما در واقع یک فلسفه نداریم، فلسفه ها داریم. راسل در یکی از کتاب هایش نقل می کند که ما به تعداد تعاریفی که از فلسفه هست، فلسفه ها داریم. علوم انسانی های موجود فلسفه های خاصی هستند که تجسد پیدا کرده اند. خود جامعه شناسی به آن معنا که فلسفه اسلامی فلسفه است، فلسفه نیست، اما در واقع مجموعه ای از اندیشه های مرتبط با جامعه است.

 وی افزود: به نظر می رسد که می توان فلسفه ها را به دو بخش تقسیم کنیم. دسته ای از فلسفه ها آنهایی هستند که به تعبیر من از آسمان هفتم پایین نمی آیند. برخی فلسفه ها هستند که تنزل کرده اند و به مسائل انسان می پردازند. طبیعتا فلسفه هایی که با عالم و انسان رابطه نزدیک پیدا می کنند، خودشان را در شاخه های مختلف علوم انسانی نشان می دهند. اما فلسفه های انتزاعی تر نمی توانند به راحتی با سایر علوم نسبت برقرار کنند. درباه فلسفه اسلامی هم نمی توان به صورت یک کل واحد قضاوت کرد. به اعتقاد من برخی از شعب و شاخه های فلسفه های اسلامی تنزل پیدا نمی کنند و برخی دیگر ارتباط خیلی نزدیک پیدا می کنند.

وی همچنین گفت: نسبت های مختلفی میان فلسفه و علوم انسانی برقرار است اما ما نباید دچار مغالطه ترکیب شویم و یم امر پیچیده را به صورت ساده تحلیل کنیم. همچنین نباید علوم انسانی را به فلسفه تحویل کنیم. متاسفانه برخی دوستانی که در حوزه علوم انسانی اسلامی کار می کنند دچار این تحویل می شوند.

در ادامه میثم سفید خوش درباره نسبت فلسفه و علوم انسانی اظهار داشت: اصولا تصویر فلسفه به معنای دانشی که باید مبانی علوم انسانی را از پیش فراهم کند و بعد علوم انسانی متکی بر آن مبانی پیش برود-در هر سنتی-ناممکن و نامطلوب است و در نتیجه اشکال معیوبی از رابطه علوم و فلسفه را ایجاد می کند. به دست آوردن تصویر روشنی از این بحث مستلزم آن است که نحوه ای خودآگاهی نسبت به وضعیت رابطه فلسفه و علوم انسانی در ایران معاصر پیدا کنیم. در اصل فلسفه و دانش ها به طور کلی و دانش هایی که به طور خاص به انسان مربوط می شوند، در واقع به دنبال یک غایتی بودند که آن غایت در دوره های شکوفایی تمدنی در هر جامعه ای و همچنین در دوره سلامت رابطه فاسفه و دانش ها تصریح شده و کار گرفته می شدند، که آن غایت عبارت از خوشبختی بوده است.

وی افزود: دانش ها و فلسفه ها در تاریخ سه هزار ساله خود بر اساس این سوال که چگونه می توان خوشبختی را برای انسان ها حاصل کرد شکل گرفته اند. از طریق همه دانش هایی که بخشی از واقعیت های زندگی انسانی را با محوریت انسان هدف قرار می دهند و پاسخ این است که به یاری دانش ها ما می توانیم سرانجام خوشبختی انسان را فراهم آوریم. امروز فلسفه و همه دانش ها نسبت خود را با این پرسش فراموش کردند و در نتیجه رابطه خود با یکدیگر را نیز فراموش کردند و در شرایط تشویش رابطه میان فلسفه و علوم انسانی هستیم.

وی همچنین گفت: ادعای اصلی من این است که بعد از اینکه برای سده ها شکل خاصی از رابطه میان فلسفه و دانش ها کار می کرد، جهان و گفتمان های علمی تغییرات اساسی کرد ولی فلسفه کلاسیک سنتی ما در اصل به این خود نگری از حیث رابطه اش با علوم هرگز نگاه نویی نینداخته و هر آنچه من جستجو کردم که ببینم کدام یک از نویسندگان متاخر ما به یک بازنگری نقادانه و خودآگاهانه پرداخته که تکرار الگوی کهن نباشد، پاسخی پیدا نکردم.
علیرضا قائمی نیا در این باره گفت: طبیعی است که مسائلی مثل تکنولوژی در فلسفه کلاسیک ما مطرح نشده باشد، چون اینها مسائل امروز ما هستند. فلسفه مثل یک دستگاهی است که می توان از آن مسائلی را استخراج کرد، البته به شرطی که ظرفیتش وجود داشته باشد. برخی از استنباطات دوستان ما مثل کدگزاری اضافی است. با این حال معقدم که فلسفه های ما می تواند سرنخ های جدی در مواجهه با مسائل مختلف داشته باشد. ما داری به تدریج ابعاد مختلف تفکر جدید را تجربه می کنیم و فضای جدیدی میان متفکران ما و غرب باز شده و این قابل انکار نیست.

وی افزود: امروز عبارت و اصطلاحاتی به کار می رود که به نطر من اینها هم آینده فلسفه اسلامی و هم آینده علوم را به خطر می اندازد. اینکه کسی جامعه شناسی را تحویل کند به حکمت متعالیه و بگوید «جامعه شناسی متعالیه» یا «روانشناسی متعالیه» و... . به نظر من این در آینده نه تنها به شکست حکمت متعالیه خواهد انجامید، بلکه شکست آن علم را هم به دنبال خواهد داشت.

وی همچنین گفت: نگاه من به علم دینی متفاوت است. من معتقدم از طرفی علم دینی باید ماهست علمی داشته باشد و بتواند مسائل موجود را مرتفع کند. از طرف دیگر هم باید هویت دینی داشته باشد و دغذغه های دینی ما را رفع کند.

در ادامه میثم سفیدخوش اظهار داشت: بدون رابطه سالم فلسفه و علوم هر گونه خوشبختی برای جامعه ناممکن است. هیچ تمدن شکوفایی را هم نمی شناسم که در آن فلسفه شکوفا و فلسفه ناظر به واقعیات به واسطه علوم نباشد. رابطه فلسفه و دانش ها مسئله ای است که از آن غفلت بنیادی شده. من می خواهم اهل فلسفه را به یک خودآگاهی نقادانه ای دعوت کنم و بپرسم که چه موانع درونی در فلسفه کلاسیک و در انگاره های فلسفی ما به نحوی جا افتاده که مانع رابطه سالم فلسفه با علوم انسانی شده است.
وی درباره جدایی علوم جدید از فلسفه در جهان توسعه یافته و غرب گفت: جدایی با استقلال تفاوت دارد و امروز شما یک رشته در علوم انسانی پیدا نمی کنید که بزرگان و نظریه پردازان آن ارتباط تنگاتنگی با فلسفه نداشته باشند. یک انگاره ای در فلسفه کلاسیک ما اعم از اسلامی و غیر اسلامی جا افتاده که ادعا می کند فلسفه بنیاد علوم است و باید مبانی علوم را طراحی کند، دانش های دیگر به خدمتش بیایند و این مبانی را بگیرند و لابد ببرند در علوم خود محقق کنند.

حجت الاسلام قائمی نیا در این رابطه گفت: خیلی از جریان های علمی با فلسفه آغاز نشدند، مثلا نیوتون اول نیامد یک دستگاه فلسفی درست کند و بعد بر اساس آن یک مکانیکی را ارائه کند. خیلی از فلاسفه بعد از نیوتون وقتی فیزیک او را تحلیل کردند، متوجه شدند که مفهوم علیت و زمان در فیزیک او تغییر کرده است.
وی افزود: اگر بخواهیم رابطه فلسفه با جامعه شناسی را کشف کنیم صرف خواندن یک کتاب جامعه شناسی و تدریس فلسفه اسلامی کافی نیست، بلکه لازم است مثل یک جامعه شناس فکر و در موقعیت یک جامعه شناس زندگی کرد.
در ادامه میثم سفیدخوش گفت: بخشی از ماجرا برمی گردد به تصویری که فلسفه از خودش دارد. یکی از دلایل انسداد رابطه فلسفه و علوم انسانی در ایران تقلیل کل فلسفه های کلاسیک سنتی به یک سنت صدرایی است، انگار یک چیر بسته و دایره المعارفی است که یک تقدسی هم دارد. تعامل با اهل فلسفه برای اندیشمندان سایر علوم بسیار دشوار است. اگر به درون برگردیم و متوجه ساختار درونی خود باشیم در آنجا انسدادهایی هست که من انسداد اول را در مبناگرایی می بینم. تا زمانی که بگوییم فلسفه بنیاد علوم است، فلسفه در یک راس هرمی قرار گرفته که بقیه دانش ها باید به خدمت او بروند این اغتشاش میان فلسفه و علوم هست. فلسفه تسهیل گر گفتگو است و کار اصلی آن ممکن کردن گفتگو و پیوند میان دانش ها است و در تاملات خود برای علوم منابع الهام بخش آماده کند.

حجت الاسلام قائمی نیا در واکنش به اظهارات سفیدخوش گفت: من با فراهم آوردن مقدمه گفتگو توسز فلسفه موافقم اما فلسفه چیزی بیش از این است. در فلسفه ما دو جور مبنا گرایی هست که من یکی را می پذیرم و دیگری را رد می کنم. یه نحوه مبنا گرایی یعنی اینکه فلسفه مبانی را از پیش آماده کند و سایر علوم بیایند و استفاد کنند که من این را نمی پذیرم. امروز یکی از مغالطات در جامعه علمی ما این است که فکر می کند علم جدید فقط خصلت تجربی دارد، در حالی که خصلت عقلی علم جدید از علم قدیم بیشتر است.

 در ادامه میثم سفیدخوش گفت: علم جدید علمی است عقلانی؛ هم عقلانی به معنای برهانی و هم به معنای عقلانیت اجتماعی. اما به نظر من مهمترین عامل عقلانیت علوم جدید ارتباط آنها با ریاضیات است. مهمترین وج عقلانی همه علوم جدید پیون آنها با ریاضی است و عقلانیت خود را از ریاضیات می گیرند. یکی از شروط اینکه فلسفه بتواند به رابطه مناسبی با علوم برقرار کند این است که به نقش منطقی خود بازگردد که همان نقش ریاضیاتی آن است. یعنی به جای اینکه مبانی محتوایی آماده کند شرایط منظق گفتگو و تفکر و تحقیق را مهیا کند.

وی افزود: فلسفه کلاسیک ما دور از دست علوم دیگر قرار دارند و حاضر نیستند که مبانی خود را در دسترس علوم دیگر قرار دهد. مطلب دوم بی اهمیت شدن منطق است؛ منطق در سنت ما سال به سال و سده به سده کمتر شده است، تا جایی که منطق تبدیل به آلتی شده که دانشجو در سال اول می خواند و کنار می گذارد. من می گویم فلسفه اگر به منطق تبدیل شود تازه ارتقا پیدا می کند.خواندن تحلیل ثانی در سده های اخیر بسیار بی ارزش شده است.
وی همچنین گفت: مطلب سوم این است که مواضع دفاعی در فلسفه باید تغییر کند. فلسفه از آنجایی که با کلام پیوند برقرار کرد احساس دفاع پیدا کرد. مطلب چهارم هم رویکردهای هویتی-ملی است؛ یعنی فلسفه کلاسیک ما را از روحیه تحقیقی پژوهشی دور کرده است. همچنین نظریه های وجودگرا اعم از وجودگرای صدرایی، کی یر کگوری و هیدگری با همه تفاوتهایشان مخرب رابطه فلسفه و علوم هستند به این دلیل که تئوری اصلی شان این است که از طریق علوم مهیا نمی شود.

انتهای پیام/ن

امتیاز شما

نظر شما
کد بالا را وارد کنید:
نظر های بازدیدکنندگان
 

«فوتبال برتر» امروز سه شنبه ۲۰ مهر و همزمان با پخش زنده دیدار فوتبال بین تیم های ملی ایران و کره جنوبی، فصل جدیدی از این برنامه را کلید می زند.

چندین فیلم پلیسی جدید تولید شده در مؤسسه فرهنگی هنری ناجی هنر این هفته از شبکه های یک و سه سیما پخش می‌شود.

شبکه ورزش به زودی و همزمان با ایام ربیع الاول با طرح‌های جدیدی به استقبال فصل جدید لیگ‌های ورزشی می‌رود.

در روزهای پایانی هفته پنج‌شنبه و جمعه 22 و 23 مهر ماه با فیلم های سینمایی و تلویزیونی شبکه های سیما همراه باشید؛ «با من حرف بزن»، «شهر طغیان» و «خواب آب» 3 اثر جدیدی هستند که این هفته از قاب شبکه های سیما تماشایی می شوند.

از فیلم تلویزیونی «پسرم رسول» اثری از شبکه پنج سیما در جشنواره بین المللی فیلم کودک تقدیر شد.

در آخرین روزهای تصویربرداری «سرجوخه» از تیزر تازه این سریال به تهیه‌کنندگی ابوالفضل صفری و کارگردانی احمد معظمی رونمایی شده و چند تن از بازیگران پیشکسوت آن معرفی شدند.

ویژه برنامه «قرار ما» به تهیه کنندگی مجید صفری، به مناسبت آغاز امامت مهدی صاحب الزمان از شبکه یک پخش می شود . 

نظرسنجی مرکز تحقیقات درباره سریال‌های سیما در نیمه اول مهر ۱۴۰۰ نشان می‌دهد 79.2 درصد مردم بیننده برنامه‌های سیما بوده‌اند و در میان سریال‌های جدیدی که روی آنتن رفته است، مجموعه تلویزیونی «افرا» از شبکه یک با 46 درصد مخاطب و کسب رضایت «در حد زیاد» 82.9 درصدی پربیننده‌تر از دیگر مجموعه‌های تلویزیونی در صدر سریال‌های سیما قرار گرفت.

در روزهای پایانی مهر ماه با فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی شبکه های سیما همراه باشید؛ «کونگ فو حیرت انگیز استاد هو»، «عملیات کف دریا»، «احساس خفگی» و «هدیه» 4 اثر جدیدی هستند که این هفته از قاب شبکه های سیما تماشایی می شوند.

«مثبت دست فرمون» با کارگردانی و اجرای حامد تهرانی با شروع فصل سوم این مسابقه از امشب ۲۳ مهرماه روانه آنتن شبکه نسیم می‌شود.

آرش معیریان برای شبکه سه تلویزیون سریال ۹۰ شبی می سازد.

مجموعه مستند داستانی «سه شنبه ۱۴ جولای» به کارگردانی سید جواد حسینی از امروز شنبه ۲۴ مهر حوالی ساعت 18 از شبکه یک سیما روی آنتن می رود.

 در شب گذشته سردار منتظر المهدی مشاور فرمانده ناجا و دستیار فرمانده سایبری کشور به همراه مدیرگروه فیلم و سریال شبکه دو سیما آقای بهرنگ ملک محمدی از یکی لوکشین های اصلی سریال «نوار زرد ۲» بازدید داشتند.

دو بازیگر جدید به سریال تلویزیونی «بی‌نشان» به کارگردانی راما قویدل پیوستند.

همزمان با ادامه مراحل تصویربرداری سریال «مستوران»، علی دهکردی نیز به جمع بازیگران این سریال تلویزیونی پیوست.

 

مجموعه مستند جدید سه قسمتی «آبگیر؛ آبادی حیوانات آفریقا» از شنبه 17 مهرماه در قاب چهارسوی علم شبکه چهار سیما پخش خواهد شد.

اولین و دومین قسمت از برنامه «شهرک رنگین کمان» با محوریت آموزش مهارت های زندگی و مدیریت بحران به تهیه کنندگی مریم وطن پور روزهای شنبه و یکشنبه حوالی ساعت ۱۵:۱۵ از شبکه پنج سیما پخش می شود.

اولین قسمت از فصل سوم مجموعه تلویزیونی «روزگار جوانی» به تهیه کنندگی سپهر محمدی و کارگردانی اصغر توسلی با آغاز ماه ربیع 17 مهرماه هرشب ساعت 23 از شبکه پنج سیما تماشایی می شود.

تهیه‌کننده سریال «بی‌نشان» آگهی جذب هنرور منسوب به این پروژه را جعلی دانست و تاکید کرد اطلاعات این پروژه از کانال رسمی آن منتشر می‌شود.

برنامه «اسرار سینما»، میان برنامه جدید شبکه نمایش از فردا به روی آنتن می رود.

 

برنامه های ویژه شبکه قرآن و معارف سیما به منظور گرامیداشت هفته وحدت، اعلام شد . 

در قسمت امشب «سریالیست»، پدرام کریمی میزبان بازیگر و کارگردان سریال «گاندو2» است و کوروش سلیمانی نیز پرونده سریالهای امنیتی را در برنامه باز می‌کند.

مجموعه مستند «رازهای آشکار» تولید جدید شبکه مستند درباره 6 انقلاب بزرگ دنیا است که از امشب (پنج‌شنبه 29 مهرماه) ساعت 22 روی آنتن شبکه مستند می‌رود.

نیوشا ضیغمی در سومین تجربه نقش آفرینی خود در تلویزیون جلوی دوربین سریال «بی‌نشان» به کارگردانی راما قویدل رفت.

به مناسبت فرارسیدن سالروز ولادت با سر سعادت حضرت محمد مصطفی (ص) و امام جعفر صادق (ع) در برنامه "جان جهان"جشن ولادت برگزار می شود.

برنامه تلویزیونی « پرنیان صدا» جمعه 30 مهرماه ساعت 20 میزبان منوچهر والی زاده استاد صدا و دوبله ایران خواهد بود. 

برنامه‌های درسی مدرسه تلویزیونی ایران روز پنجشنبه اعلام شد .

سیزدهمین قسمت از فصل شانزدهم برنامه زاویه، روز چهارشنبه بیست و هشتم مهرماه، ساعت ۲۲ با اجرای دکتر عطاءالله بیگدلی از شبکه چهار سیما پخش خواهد شد.

امروز مسابقه استقلال ـ هوادار تهران، و همچنین سه فوتبال خارجی از شبکه های سه و ورزش پخش می شود.

دهمین قسمت از برنامه «چراغ مطالعه» با حضور وحید یامین‌پور نویسنده کتاب «نخل و نارنج» روی آنتن می رود.

سی‌امین قسمت فصل هشتم «چرخ» به گفت‌وگو با عضو کارگروه علمی جایزه‌ی مصطفی(ص) اختصاص دارد. این برنامه ساعت 19 امروز، چهار‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۰ از شبکه‌ی چهار پخش می‌شود.

برنامه تلویزیونی «صبح پارسی» پنجشنبه با حضور فاتح قله اورست و صنعتگر حوزه خودرو روی آنتن می‌رود.

برنامه صبح پارسی امروز با حضور متخصص طب سنتی و کنترلرهای برج مراقبت بر روی آنتن رفت.

مجموعه تلویزیونی «بی همگان» به کارگردانی رضا کریمی نیمه آبان ماه واردمرحله تولید خواهد شد.

سرهنگ مرادی معاون اجتماعی پلیس پایتخت در برنامه «سلام تهران» در خصوص انتشار کلیپِ جنجال برانگیز برخورد مأموران ناجا با یک خانم که واکنش ‌های متعددی داشت توضیحاتی ارائه داد.

تمامی حقوق این وب سایت به معاونت سیما تعلق دارد